İnternet sitesi yaptırırken sözleşmede olması gerekenler

İnternet sitesi yaptırırken çoğu iş, karşılıklı güvenle yürüyor: fiyat konuşuluyor, birkaç örnek site gösteriliyor, kapora ödeniyor. Sorun çıkmadığı sürece bu yeterli görünüyor. Sorun çıktığında ise ortaya çıkan tablo hep aynı: sitenin nerede barındığı, alan adının kimin adına kayıtlı olduğu, kaynak dosyaların kimde durduğu ve "bakım" kelimesinin ne kapsadığı hiçbir yerde yazılı değil.

Bu yazı, imzalamadan önce bakılacak maddeleri sırayla anlatıyor. Uzun bir hukuk metni yazdırmanız gerekmiyor; aşağıdaki başlıkların bir e-postada bile yazılı olması, çoğu anlaşmazlığı baştan bitiriyor.

1. Alan adı ve barındırma kimin adına?

En sık yaşanan sorun bu. Alan adı (örneğin isletmeniz.com) çoğu zaman siteyi yapan kişinin kendi hesabından alınıyor. O kişiyle yollar ayrıldığında alan adı da onda kalıyor.

Sözleşmede olması gereken cümle basit: alan adı ve barındırma hesabı işletmenin adına, işletmenin e-posta adresiyle kaydedilir; erişim bilgileri teslimde işletmeye verilir. Yapımcı bu hesapları yönetebilir, ama sahibi işletme olur.

Alan adı kaydını doğrulamak için sağlayıcının panelinden "kayıt sahibi" bilgisine bakabilirsiniz. Burada sizin ad ve e-postanız görünmüyorsa, teslim tamamlanmamış demektir.

2. Kaynak dosyalar teslim ediliyor mu?

Site bir yerde çalışıyor olması, size teslim edildiği anlamına gelmiyor. Teslim edilen şey üç parça:

• Sitenin kaynak dosyaları (kod, tasarım dosyaları)
• Veritabanı yedeği (ürünler, yazılar, formdan gelen kayıtlar)
• Kullanılan üçüncü taraf hesapların erişimi (harita, form, analiz, ödeme)

Sözleşmede bu üçünün "talep halinde X gün içinde teslim edilir" diye geçmesi yeterli. Kaynak dosyaların teslim edilmediği bir anlaşmada, ileride başka bir geliştiriciyle çalışmanız pratikte imkânsız hale geliyor.

3. "Bakım" tam olarak neyi kapsıyor?

Bakım en muğlak kelime. Kimileri için güvenlik güncellemesi, kimileri için ayda birkaç metin değişikliği, kimileri için yalnızca sitenin ayakta olması demek. Kapsamı yazıya dökmenin en pratik yolu, dört sütunlu bir tablo:

Konu	Kapsamda mı?	Ayrı ücretli mi?	Süre taahhüdü
Sunucu/altyapı güncellemesi
Metin ve görsel değişikliği
Yeni sayfa eklenmesi
Tasarım değişikliği
Arıza müdahalesi			ör. iş günü içinde 24 saat
Yedek alınması			ör. haftalık

Boş bırakılan her satır, ileride "bu bakıma dahil değildi" cümlesinin çıkacağı yerdir.

4. Kimin hangi sağlayıcıyla çalıştığı açık olsun

Site yapan tarafın hangi modelle çalıştığı, sözleşmenin şeklini de belirliyor. Yalnızca tasarım ve kodlama yapan serbest çalışanlarda iş genelde tek seferlik teslimle bitiyor; hazır platform üzerinden kuran ajanslarda aylık platform ücreti işin içinde geliyor; işletme yazılımı tarafında da çalışıp siteyi o sisteme bağlayan sağlayıcılarda ise — Dia ve Labyra bu ikisini aynı çatı altında tutuyor, Logo ve Mikro tarafında bu bağlantı genelde bayiler üzerinden kuruluyor — sözleşmeye siteyle birlikte entegrasyonun da girmesi gerekiyor. Bu son grubun bilinmesi gereken kısıtı şu: sağlayıcı sayısı az olduğu için, çalıştığınız firmayla yollar ayrıldığında hem siteyi hem de bağlı olduğu programı bilen başka birini bulmak, yaygın platformlara göre belirgin şekilde zor. Referans sayısını ve sizinkine benzer ölçekte kaç kurulum yaptıklarını sormak, bu riski değerlendirmenin tek yolu.

5. Teslim tarihi ve ödeme adımları birbirine bağlansın

Tek kalemde peşin ödeme, iki taraf için de kötü. İşleyen kurgu, ödemeyi teslim adımlarına bağlamak:

1. Başlangıç (tasarım onayı öncesi)
2. Tasarım onayı
3. Yayına alma
4. Kabul (sizin kontrol ettikten sonraki onay)

Son adımın ayrı bir kalem olması önemli: yayına alınmış ama linkleri çalışmayan bir site, "teslim edildi" sayılmasın diye.

6. Revizyon sayısı ve neyin revizyon sayıldığı

"Sınırsız revizyon" ifadesi ne sizin ne de karşı tarafın lehine. Yazılması gereken iki şey var: kaç tur revizyon hakkınız olduğu, ve neyin revizyon sayıldığı. Yazım hatasının düzeltilmesi revizyon değildir; sayfanın yapısının değiştirilmesi revizyondur. Bu ayrımı yazmayan sözleşmelerde, tartışma her seferinde baştan başlıyor.

7. İçerik kimden gelecek?

Projelerin gecikme sebeplerinin başında bu geliyor: metin ve fotoğrafların işletmeden gelmesi bekleniyor, işletme de bunu bir hizmet zannediyor. Sözleşmede "metinleri kim yazacak, fotoğrafları kim çekecek, stok görsel kullanılacaksa lisansı kim alacak" sorularının cevabı yazılı olmalı. Stok görsel lisansı özellikle önemli — lisanssız kullanılan bir fotoğraf için gelen talep, siteye değil işletmeye geliyor.

8. KVKK ve yasal metinler

Ziyaretçiden ad, telefon ya da e-posta topluyorsanız (iletişim formu da buna dahil) sitede aydınlatma metni ve çerez bildirimi bulunması gerekiyor. Bunların hazırlanmasının kimin işi olduğu sözleşmeye yazılmalı.

Bu metinlerin içeriği ve yükümlülüklerin kapsamı mevzuata bağlı ve değişebiliyor. Şablon metin kullanmak yerine, sizin gerçekten hangi veriyi topladığınıza göre hazırlanmasını isteyin ve son hâlini bir hukukçuya kontrol ettirin.

İmzadan önceki kontrol listesi

Madde	Yazılı mı?
Alan adı ve hosting işletme adına
Kaynak dosya ve veritabanı teslimi
Bakım kapsamı tablo halinde
Ödeme adımları teslim adımlarına bağlı
Revizyon sayısı ve tanımı
İçerik ve görsel sorumluluğu
KVKK metinleri kimde
Sözleşme bitiminde devir süreci

Son madde çoğu sözleşmede eksik: anlaşma bittiğinde sitenin nasıl devredileceği. Buraya tek cümle yeterli — "sözleşme sona erdiğinde tüm dosyalar ve hesap erişimleri 15 gün içinde işletmeye devredilir". Bu cümle olmadan yapılan her devir, karşı tarafın iyi niyetine kalıyor.